Πυρκαγιές στην Ελλάδα: πώς λειτουργεί ο ημερήσιος χάρτης κινδύνου και τι δεν σας λέει

Ποιος εκδίδει τον χάρτη και πότε

Ο Ημερήσιος Χάρτης Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς είναι ευθύνη της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με βάση το άρθρο 30 του Ν. 4964/2022. Σύμφωνα με την εγκύκλιο για την αντιπυρική περίοδο 2026, ο χάρτης εκδίδεται καθημερινά από 1 Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου. Ολοκληρώνεται έως τις 12:30 και ισχύει για την επόμενη ημέρα. Ο χάρτης που βλέπετε το μεσημέρι, δηλαδή, αφορά το αύριο.

Τον συντάσσει ομάδα δασολόγων και μετεωρολόγων. Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι δεν είναι μετεωρολογικό προϊόν. Εκτιμά πόσο πιθανό είναι να εκδηλωθεί πυρκαγιά στα δασικά οικοσυστήματα, με βάση τις συνθήκες που αναμένονται το επόμενο 24ωρο, όπως ο καιρός και η κατάσταση της βλάστησης. Η μικρότερη μονάδα του χάρτη είναι τα διοικητικά όρια των Δασικών Υπηρεσιών, επειδή αυτά ακολουθούν τα δασικά συμπλέγματα της χώρας. Οι παλαιότεροι χάρτες βρίσκονται σε δημόσιο αρχείο.

Τι σημαίνουν οι πέντε κατηγορίες

Ο χάρτης έχει πέντε κατηγορίες κινδύνου. Οι κατηγορίες 1 έως 4 είναι η καθημερινή κλίμακα. Η κατηγορία 5 αντιστοιχεί σε κατάσταση συναγερμού και, όπως σημειώνει η εγκύκλιος, εμφανίζεται σπάνια.

Όταν μια περιοχή βρίσκεται σε κατηγορία 4 ή 5, οι εμπλεκόμενοι φορείς λαμβάνουν ιδιαίτερο προειδοποιητικό σήμα για να περάσουν σε αυξημένη ετοιμότητα. Η Γενική Γραμματεία μπορεί επίσης να εκδώσει προειδοποιητικές ανακοινώσεις με οδηγίες για το κοινό. Η εγκύκλιος ζητά ακόμη από τους αυτοκινητοδρόμους να ενημερώνουν τους οδηγούς για τον κίνδυνο μέσω των ηλεκτρονικών πινακίδων.

Δύο πράγματα που ο χάρτης δεν λέει

Πρώτον, μια «κόκκινη» περιοχή δεν σημαίνει ότι εκεί θα ξεσπάσει φωτιά, και η χαμηλή κατηγορία δεν την αποκλείει. Η εγκύκλιος το γράφει ρητά. Ένας από τους στόχους των προειδοποιήσεων είναι να αποτραπούν οι αμέλειες που προκαλούν πυρκαγιές. Μια ήσυχη μέρα «πολύ υψηλού» κινδύνου μπορεί άρα να σημαίνει ότι οι προειδοποιήσεις έπιασαν τόπο.

Δεύτερον, ο ημερήσιος χάρτης αφορά την επικινδυνότητα, όχι το ποιος ή τι εκτίθεται. Η εγκύκλιος τον ξεχωρίζει από ένα άλλο εργαλείο: τον Εθνικό Χάρτη Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών, που εγκρίθηκε με ΚΥΑ τον Δεκέμβριο του 2025. Εκείνος είναι μακροπρόθεσμος. Βασίζεται στο ιστορικό πυρκαγιών μιας περιοχής και σε πιο σταθερά χαρακτηριστικά, όπως το είδος της βλάστησης, το υψόμετρο και το μικρόκλιμα.

Πώς βλέπει η Ευρώπη το ίδιο πρόβλημα

Το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές (EFFIS) δημοσιεύει τη δική του πρόγνωση κινδύνου πυρκαγιάς. Χρησιμοποιεί τον καναδικό δείκτη Fire Weather Index, που επιλέχθηκε το 2007 ώστε ο κίνδυνος να βαθμολογείται με τον ίδιο τρόπο σε όλη την Ευρώπη. Οι προγνώσεις του φτάνουν από 1 έως 9 ημέρες μπροστά, σε κάναβο περίπου 8 χλμ., με έξι κλάσεις κινδύνου. Τον Ιούνιο του 2021 προστέθηκε η κλάση «πολύ ακραίος». Στην Ελλάδα επίσημη αναφορά παραμένει ο εθνικός χάρτης. Το EFFIS βοηθά για την ευρύτερη και πιο μακρινή εικόνα.

Για τη μακροπρόθεσμη εικόνα, το Κοινό Κέντρο Ερευνών της ΕΕ δημοσίευσε το 2022 μια πανευρωπαϊκή εκτίμηση κινδύνου πυρκαγιών. Εξετάζει περιοχές όπου άνθρωποι, οικοσυστήματα και οικονομικές αξίες εκτίθενται σε κίνδυνο πυρκαγιάς, και κατατάσσει τον «δομικό» κίνδυνο σε χαμηλό, μεσαίο ή υψηλό με βάση τις τάσεις της τελευταίας 20ετίας.

Χάρτες επικινδυνότητας και μοντέλα έκθεσης

Ένας χάρτης επικινδυνότητας απαντά στο «πόσο εύκολα θα άναβε και θα εξαπλωνόταν μια φωτιά εδώ αύριο;». Ένα μοντέλο έκθεσης ρωτά κάτι άλλο: «αν μια φωτιά περάσει από εδώ, ποια σπίτια, δρόμοι, σχολεία και άνθρωποι βρίσκονται στον δρόμο της, και πόσο γρήγορα μπορούν να απομακρυνθούν;». Τα δύο συμπληρώνονται. Το πρώτο εξυπηρετεί την καθημερινή ετοιμότητα. Το δεύτερο τον σχεδιασμό πριν από το καλοκαίρι: πού να γίνει καθαρισμός βλάστησης, ποιοι δρόμοι χρειάζονται δεύτερη έξοδο, ποια χωριά γεμίζουν επισκέπτες τον Αύγουστο.

Σε αυτό το δεύτερο είδος ερωτήματος θα μπορούσε να βοηθήσει ένα ψηφιακό δίδυμο κινδύνου πυρκαγιάς σε επίπεδο κοινότητας. Δεν θα ανταγωνιζόταν ούτε θα αντικαθιστούσε τον επίσημο χάρτη. Θα στεκόταν δίπλα του, ως εργαλείο σχεδιασμού. Ένα πραγματικό παράδειγμα εξετάσαμε στο άρθρο για την πυρκαγιά του Έβρου το 2023.

Τι κάνουμε με τον χάρτη

• Τον ελέγχουμε από την προηγούμενη μέρα στο civilprotection.gov.gr, ιδίως πριν από εργασίες στο ύπαιθρο ή διαδρομές μέσα από δάση.
• Τις μέρες κατηγορίας 4 ή 5 αποφεύγουμε οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει σπίθα και ακολουθούμε τις οδηγίες των επίσημων ανακοινώσεων.
• Σε έκτακτη ανάγκη ακολουθούμε τις οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας και του 112. Ο χάρτης κινδύνου είναι εργαλείο σχεδιασμού, όχι εντολή εκκένωσης.

Σχετικά